Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là trách nhiệm chung của toàn xã hội, đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an sinh xã hội, ổn định thị trường và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.
Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là trách nhiệm chung của toàn xã hội, đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an sinh xã hội, ổn định thị trường và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững. Việt Nam là một trong những quốc gia trong khu vực sớm nhận thức được tầm quan trọng của công tác này, với việc ban hành Pháp lệnh Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng vào năm 1999, tiếp đó là Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng vào năm 2010. Đặc biệt, để thúc đẩy công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong thời kỳ mới, ngày 22/01/2019, Ban Bí thư Trung ương Đảng đã ban hành Chỉ thị số 30-CT/TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và trách nhiệm của Nhà nước đối với công tác bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng. Tiếp đó, ngày 26/5/2020, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 82/NQ-CP về chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Chỉ thị số 30-CT/TW của Ban Bí thư.
Tuy nhiên, trước những thay đổi mạnh mẽ của môi trường kinh tế - xã hội, đặc biệt là sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế số, các phương thức kinh doanh mới và sự gia tăng về tính chất phức tạp trong các hành vi xâm phạm quyền lợi người tiêu dùng, khung pháp lý cũ bộc lộ nhiều hạn chế, chưa đáp ứng kịp thời yêu cầu thực tiễn, đòi hỏi việc kịp thời hoàn thiện pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Ngày 20 tháng 6 năm 2023, tại Kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (Luật số 19/2023/QH15, sau đây gọi tắt là Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023) – văn bản pháp luật mới mang tính toàn diện, hiện đại và tiệm cận thông lệ quốc tế, chính thức có hiệu lực từ ngày 01 tháng 7 năm 2024.
Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 (xem tại đây) gồm có 7 Chương với 80 Điều, quy định rõ ràng về nguyên tắc, chính sách bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; quyền và nghĩa vụ của người tiêu dùng; trách nhiệm của tổ chức, cá nhân kinh doanh đối với người tiêu dùng; hoạt động bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng của cơ quan, tổ chức; giải quyết tranh chấp giữa người tiêu dùng và tổ chức, cá nhân kinh doanh; quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Một số điểm nổi bật của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023, xin tham khảo tại đây.
Nhằm thực thi Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 có hiệu quả và kịp thời đưa luật vào đời sống, thời gian qua, Bộ Công Thương đã chủ trì xây dựng, trình cấp có thẩm quyền ban hành các văn bản pháp luật quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành luật, bao gồm:
(i) Nghị định số 55/2024/NĐ-CP ngày 16 tháng 5 năm 2024 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (có hiệu lực từ ngày 01 tháng 7 năm 2024) (xem tại đây);
(ii) Quyết định số 07/2024/QĐ-TTg ngày 20 tháng 6 năm 2024 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Danh mục sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ phải đăng ký hợp đồng theo mẫu, điều kiện giao dịch chung (có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2024) (xem tại đây);
(iii) Nghị định số 24/2025/NĐ-CP ngày 21 tháng 2 năm 2025 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 98/2020/NĐ-CP ngày 26 tháng 8 năm 2020 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng được sửa đổi, bổ sung một số điều tại Nghị định số 17/2022/NĐ-CP ngày 31 tháng 01 năm 2022 (xem tại đây).
(iv) Quyết định số 1012/QĐ-TTg ngày 31 tháng 08 năm 2023 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Kế hoạch triển khai thi hành Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (xem tại đây).
Bên cạnh đó, vấn đề bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng còn được đề cập ở các mức độ khác nhau tại các văn bản quy phạm pháp luật như: Bộ luật Dân sự, Bộ luật Hình sự, Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật An toàn thực phẩm, Luật Quảng cáo, Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật, Luật Bảo vệ môi trường, Luật chất lượng, sản phẩm hàng hoá, ...